Sayılar

2006-2010 Döneminde Sdü Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalına Başvuran Motosiklet Kazası Olgularının Değerlendirilmesi

Ahmet KÜPELİ1, Mustafa DEMİRER1, Çetin Lütfi BAYDAR2, Erdinç ÇAYLI1
Yrd.Doç.Dr.; Adlı Tıp Anabilim Dalı Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi, Isparta, Türkiye1
Doç.Dr.; Adli Tıp Anabilim Dalı Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi, Lefkoşa, KKTC2

ÖZET

Amaç: Ülkemizde yaygınlaşan motosiklet kullanımı ile birlikte motosiklet kazalarında da artış olduğu gözlenmektedir. Bu çalışmamızda, motosiklet kazalarında meydana gelen yaralanmaların profilini çıkarmak, muhtemel riskleri ve alınacak önlemleri belirlemek amaçlanmıştır.Materyal Metod: Çalışmamızda; 01.06.2006- 01.06.2010 tarihleri arasında SDÜ Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalında motosiklet kazalarına bağlı yaralanmalar sonrasında düzenlenen adli raporlar retrospektif olarak değerlendiril-miştir.Bulgular: 35 olgu çalışma kapsamına alındı. Bunların 31’nin (%88) erkek, 4’ünün (%12) kadın olduğu görüldü.19 (%54.3) olgunun araç sürücüsü, 5 (%14,3) olgunun yaya, 11 (%31.4) olgunun yolcu olduğu, 23 (%65,7) olguda kafada, 22 (%62.8) olguda üst ve alt ekstremitelerde, 5 (%14,2) olguda göğüs bölgesinde 3 (%8,5) olguda omurgada yaralanma meydana geldiği, 12 (%34,2) olguda yaralanmanın hayati tehlikeye neden olduğu, 1 (%2.85) olguda yüzde sabit ize neden olduğu, 12 (%34,2) olguda nörolojik sekel kaldığı saptandı.Sonuç: Motosiklet kazalarının daha ağır travmalara neden olduğu, önlemler konusunda daha radikal kararlar alınması gerektiği hususları değerlendirildi.

Anahtar Kelimeler: Motosiklet Kazası, Travma, Yaralanma,

GİRİŞ

Dünyada her yıl trafik kazalarına bağlı 1,2 milyon kişi ölmekte ve 50 milyon kişi de yaralanmaktadır. Önümüzdeki yıllarda, bu oranlarda %65’lik artış beklenmektedir.1Motosiklet kazaları sonucu meydana gelen ölüm ve yaralanmalar da giderek önemli bir sorun haline gelmektedir. Yapılan bir çalışmada Amerika Birleşik Devletleri’nde 1997’den 2003’e kadar motosiklet satışlarında belirgin bir artış olduğu, aynı dönemde motosiklet kazalarına bağlı ölüm sayısının da arttığı bildirilmiştir.2Tüm motorlu araç sürücülerine oranla motosiklet sürücüleri daha fazla yaralanma ve ölüm riskine sahiptirler.3Ülkemizde yaygınlaşan motosiklet kullanımı ile beraber motosiklet kazalarında da artış olduğu gözlenmektedir. Yapılan bir çalışmada 2004 yılından itibaren hem motosiklet hem de diğer motorlu taşıt satışlarında anlamlı bir artış olduğu, bu artışın motosiklet kazalarında artışa sebep olurken, diğer motorlu taşıt kazalarına etkin olmadığı bildirilmiştir.4
Bu çalışmada giderek bir halk sağlığı sorunu haline gelen motosiklet kazalarında meydana gelen yaralanmaların profilini çıkarmak, muhtemel riskleri belirlemek ve alınacak önlemlere katkıda bulunmak amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem

01.06.2006 – 01.06.2010 döneminde Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalında motosiklet kazasına bağlı yaralanma sonrası düzenlenen adli raporlar retrospektif olarak incelenerek; motosiklet kazalarına bağlı meydana gelen yaralanmalarda yaş, cinsiyet, yaralanma bölgesi, yaralanmanın hayati tehlikeye ve neden olup olmadığı, yaralanma sonucunda sekel kalıp kalmadığı hususları değerlendirilmiştir.

Bulgular

Anabilim Dalımızda 01.06.2006-01.06.2010 döneminde düzenlenen toplam 1094 rapor taranmış, motosiklet kazası sonucu yaralanan ve haklarında rapor düzenlenen 35 olgu saptanarak çalışmaya dâhil edilmiştir. Motosiklet kazalarına bağlı yaralanma olgularının tüm adli vakaların %3.19’unu oluşturduğu saptandı. Olguların 31’nin (%88) erkek, 4’ünün (%12) kadın olduğu görüldü. 19 (%54.3) olgunun araç sürücüsü, 5 (%14,3) olgunun yaya, 11 (%31.4) olgunun yolcu olduğu tespit edildi. Kazaların oluş şekli incelendiğinde 26 (%74.28) olgu ile en fazla çarpma şeklinde olduğu, 4 (%11.42) olguda düşme, 5 (%14,3) olguda ise yaya kişiye çarpma şeklinde meydana geldiği tespit edildi.Meydana gelen travmaların vücut bölgelerine dağılımı incelendiğinde; 23 (%65,7) olguda kafada, 22 (%62.8) olguda üst ve alt ekstremitelerde, 5 (%14,2) olguda toraks bölgesinde, 3 (%8,5) olguda omurgada yaralanma meydana geldiği saptandı (Tablo 1).
Meydana gelen kırıkların dağılımı incelendiğinde; 28 (%80) olguda kemik kırığı meydana geldiği, 10 (%28.57) maksiller kemikte, 8 (%22.85) olguda

 

zigomatik kemikte, 5 (%14.28) olguda nazal kemikte, 5 (%14.28) olguda mandibular kemikte, 2 (%5.71) olguda temporal kemikte, 3 (%8.57) olguda frontal kemikte, 1 (%2.85) olguda parietal kemikte, 1 (%2.85) olguda etmoidal kemikte, 2 (%5.71) olguda klavikulada, 1 (%2.85) olguda skapulada, 5 (%14.28) olguda kostalarda, 2 (%5.71) olguda lomber vertebrada, 1 (%2.85) olguda servikal vertebrada, 4 (%11.42) olguda humerusta, 2 (%5.71) olguda ulnada, 2 (%5.71) olguda radiusta, 2 (%5.71) olguda metakarpal kemikte, 4 (%11.42) olguda femurda, 3 (%8.57) olguda tibiada, 2 (%5.71) olguda fibulada, 4 (%11.42) olguda pelviste, 1 (%2.85) olguda asetabulumda, 2 (%5.71) olguda metatarsal kemikte kırık meydana geldiği tespit edildi (Tablo 2).Olguların 12’sinde (%34,2) yaralanmanın hayati tehlikeye neden olduğu yönünde rapor düzenlenirken, 1 olguda da yaralanmanın yüzde sabit ize neden olduğu yönünde rapor düzenlendiği görüldü. 12 (%34,2) olguda nörolojik sekel kaldığı tespit edildi.

Tartışma ve Sonuç

Tüm Dünyada halen trafik kazaları ölüm ve kalıcı sakatlık nedenlerinin başında gelmektedir. Ülkemizde ve Dünyada artan şehirleşme ve şehirli nüfus, trafiğe çıkan araç sayısında hızlı artış, gittikçe sıkışan karayolu trafiği,

 

artan yakıt fiyatları, park sorunu gibi nedenler motosiklet kullanımını oldukça cazip hale getirmiştir. Motosiklet kullanımındaki yaygınlaşma beraberinde motosiklet kazalarında artışı da gündeme getirmiştir. Yapısı gereği düşük korumalı olan bu aracın sürücüleri yüksek risk altındadırlar. Gelişmiş ülkelerde dahi motosiklet sürücüleri, gittikleri her kilometre için diğer taşıt sürücülerinden 20 kat fazla yaralanma ve ölüm riskine sahiptir.5,6Motosiklet kazalarına erkekler daha fazla maruz kalmaktadırlar.79Çalışmamızda motosiklet kazalarına maruz kalan erkeklerin oranı %88 bulunmuştur. Kazaların oluş mekanizmasında çarpmanın yüksek olması benzer çalışmalarda ön sırada olan düşme ile uyumlu olmadığı görüldü.Çalışmamızda kafa ve yüz bölgesi travmaya en fazla maruz kalan bölgeler olarak tespit edilmiştir. Bu sonuç benzer çalışmalarla uyumlu bulunmuştur.10Kemik kırıklarında kafa ve yüz kemiklerinin ön sırayı alması bu bölgelerin motosiklet kazalarında korunmasının önemini ortaya koymaktadır. Bunun için motosiklet sürücülerinde kask kullanımı son derece önemli hale gelmektedir. Amerika Birleşik Devletlerinde kask kullanımının zorunlu hale gelmesi ve kask kullanımının artması ile motosiklet kazalarına bağlı ölümlerin %28-73 oranında azaldığı bildirilmiştir.11Ancak kaskın görüş alanını daralttığı, işitmeyi azalttığı, ağır olmalarının boyun travmalarını kolaylaştırdığı gibi nedenlerle kask kullanma zorunluluğunun daha gevşek bırakıldığı bazı eyaletlerde ölümcül seyirli kazaların oranı %23 kadar artış göstermiştir1113Kask kullanmayanların kask kullananlara göre daha fazla ölüme maruz kaldıkları, kafa travmalarının daha fazla olduğu yaralanma skorunun yüksek bulunduğu ve hastanede kalış süresinin uzadığı bildirilmiştir.1114Yapılan bir çalışma yüz ve beyin travmalarının kask kullanan sürücülerde anlamlı olarak daha az olduğunu göstermiştir.14Aynı çalışmada yüz ve beyin travmalarının kask kullananlarda, kullanmayanlara göre daha az sıklıkta meydana geldiği, diğer vücut bölgelerinde meydana gelen yaralanmaların iki grupta benzer sıklıkta bulunduğu bildirilmiştir.Motosiklet kazaları yüksek mortalite ve morbilite oranlarına karşın, koruyucu önlemler sayesinde önlenebilir ve zararları azaltılabilir özeliktedirler. Sürücü eğitimi, kask kullanımının özendirilmesi, denetimlerin arttırılması, aşırı hız yapmanın engellenmesi, alkollü araç kullanımının ve fazla yolcu ile trafiğe çıkmanın önüne geçilmesi alınabilecek önlemler arasında sayılabilir.

KAYNAKLAR
  1. http://www.who.int/world-health-day/2004/ infomaterials/worldreport/ en/index.html.
  2. Paulozzi LJ. The role of sales of new motorcycles in a recent increase in motorcycle mortality rates. Journal of Safety Research 2005; 36: 361-4.
  3. Lin MR, Kraus JF. Methodological issues in motorcycle injury epidemiology. Accid Anal Prev 2008;40:1653-60.
  4. Öztürk O.H, Eken C. Motorlu taşıt satışlarının trafik kazaları üzerine olan etkileri S.D.Ü. Tıp Fak. Derg. 2006; 13(4): 12-5.
  5. Dischinger PC, Ryb GE, Ho SM, Braver ER. Injury patterns and severity among hospitalized otorcyclists: a comparison of younger and older riders. Annu Proc Assoc Adv Automot Med 2006; 50: 226-38.
  6. Solagberu BA, Ofoegbu CK, Nasir AA, et.al. Motorcycle injuries in a developing country and the vulnerability of riders, passengers, and pedestrians. Inj Prev 2006; 12: 266-8.
  7. Çetinus E, Ekerbiçer H. Antakya ili Kırıkhan ilçesindeki motosiklet kazalarının analizi. Ulusal Travma Cerrahi Dergisi 2000; 6: 216-21.
  8. Mullin B, Jackson R, Langley J, Norton R. Increasing age and experience:are both protective againts motorcycle injury? A case-control study. Inj Prev 2000; 6: 32-5.
  9. Coben JH, Steiner CA, Owens P. Motorcycle-Related Hospitalizations in the United States, 2001. Am J Prev Med 2004; 25: 355-62.
  10. Özkan S, İkizceli İ, Akdur O, ve ark. Akademik Acil Tıp Dergisi 2009; Cilt:8 Sayı:2 Sayfa:25-9.
  11. Hundley JC, Kilgo PD, Miller PR, et al. Non-helmeted motorcyclists: a burden to society? A study using the National Trauma Data Bank. J Trauma 2004; 57: 944-9.
  12. Houston DJ. Are helmet laws protecting young motorcyclists? J Safety Res 2007; 38: 329-36
  13. Coben JH, Steiner CA, Miller TR. Characteristics of motorcycle- related hospitalizations: comparing states with different helmet laws. Accid Anal Prev 2007; 39: 190-6.
  14. Eastridge BJ, Shafi S, Minei JP, et.al. Economic impact of motorcycle helmets: from impact to discharge. J Trauma 2006; 60: 978-83.
İLETİŞİM

Doç.Dr. Çetin Lütfi Baydar
sduadlitip@gmail.com

© Copyright 2017 | Near East Technology